Қазақстанда қоғамдық орындарда адамның жүзін толық жабатын киімдерді кию мәселесі соңғы жылдары қоғамда қызу талқыланып келеді. Осыған байланысты Парламент Мәжілісі «Құқықбұзушылық профилактикасы туралы» заң жобасын екінші оқылымда қабылдап, қоғамдық орындарда бетті тануға кедергі келтіретін киім киген азаматтарға әкімшілік жауапкершілік қарастыруды ұсынды.
Заң жобасында не қарастырылған?
Заң жобасына сәйкес, қоғамдық орындарда адамның бетін толық жауып тұратын киіммен жүру құқық бұзушылық ретінде бағаланады. Алғаш рет анықталған жағдайда ескерту беріледі. Егер құқық бұзушылық қайталанса, азаматқа 10 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салынады.
2026 жылға белгіленген 1 АЕК көлемі 4 325 теңгені құрайтынын ескерсек, айыппұл мөлшері шамамен 43 мың теңгеге жетеді.
Ұсынылып отырған талаптың басты мақсаты — діни сенімді шектеу емес, қоғамдық орындарда адамның тұлғасын анықтау мүмкіндігін сақтау және құқықтық тәртіпті қамтамасыз ету.
Қоғамдық қауіпсіздік тұрғысынан
Мемлекет бұл бастаманы қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, құқық қорғау органдарының жұмысын жеңілдету және құқық бұзушылықтардың алдын алу мақсатымен түсіндіруде.
Себебі адамның тұлғасын анықтау қажеттілігі қоғамдық тәртіпті сақтау, құқық бұзушылықтарды тергеу және төтенше жағдайларда азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін маңызды саналады.
Белгілі бір дінге қарсы бағытталмаған
Айта кету керек, бұл талап белгілі бір дінге немесе діни көзқарасқа қарсы бағытталмаған. Заң жобасында адамның жүзін тануға кедергі келтіретін кез келген киім түрі туралы айтылған.
Сонымен қатар ауа райының қолайсыздығына, денсаулық жағдайына, қызметтік міндеттерге немесе спорттық іс-шараларға байланысты киілетін арнайы киімдерге қатысты ерекшеліктер қарастырылуы мүмкін.
- ауа райының қолайсыздығына байланысты қорғаныс киімдері;
- денсаулық жағдайына байланысты медициналық қорғаныс құралдары;
- қызметтік міндеттерге қажет арнайы киімдер;
- спорттық немесе кәсіби іс-шараларға арналған жабдықтар.
Діни түсінік және қоғам тәртібі
Дінтанушылардың пікірінше, ислам дінінде әйел адамның киіміне қатысты талаптар әртүрлі түсіндіріледі. Алайда көптеген мұсылман елдерінде ниқаб кию міндетті діни талап ретінде қарастырылмайды.
Исламдағы негізгі қағидалардың бірі — қоғамдағы тәртіп пен қауіпсіздікті сақтау. Сондықтан мұсылман ғалымдарының басым бөлігі мемлекет заңдарына қайшы келмейтін жағдайда оларды орындауды маңызды деп есептейді.
Әлемдік тәжірибе
Бүгінде әлемнің бірқатар елдерінде қоғамдық орындарда адамның жүзін толық жабатын киімдерге белгілі бір шектеулер енгізілген. Мұндай тәжірибе қауіпсіздік мәселелерімен, азаматтарды сәйкестендіру қажеттілігімен және қоғамдық кеңістіктегі ашықтық қағидаларымен байланысты түсіндіріледі.
Тепе-теңдік не үшін маңызды?
Жалпы алғанда, қабылданып жатқан өзгерістердің басты мақсаты — азаматтардың діни сенім бостандығын шектеу емес, қоғамдық қауіпсіздік пен құқықтық тәртіпті қамтамасыз ету.
Сондықтан қоғамда бұл мәселені эмоцияға емес, заң талаптары мен қоғамдық мүдде тұрғысынан талқылау маңызды. Діни еркіндік пен қауіпсіздік бір-біріне қарсы қойылмай, құқықтық және қоғамдық тепе-теңдік аясында қарастырылуы тиіс.
Қорытынды
Ниқаб мәселесі — тек киім үлгісіне қатысты тақырып емес. Ол қоғамдық қауіпсіздік, азаматтарды сәйкестендіру, құқықтық тәртіп, діни еркіндік және қоғамдағы өзара түсіністік мәселелерімен тығыз байланысты.
Мұндай тақырыптарда сабырлы талқылау, түсіндіру жұмыстары және заң нормаларын дұрыс жеткізу ерекше маңызды. Қоғамдық қауіпсіздік пен діни еркіндік арасындағы тепе-теңдік сақталған жағдайда ғана әлеуметтік келісім мен құқықтық тәртіп нығая түседі.